Leven en werken te Elim en Hollandscheveld – DRS. A. J. WICHERS

Tekst op de binnenkant van het voorblad en achterblad

Het onderzoek dat aan dit boek ten grondslag ligt, heeft plaatsgehad op verzoek van de “Sociale subcommissie Elim-Hollandscheveld”. Het werd begonnen in 1955.

De opzet van het onderzoek en het grootste deel van de uitvoering, werden ondergebracht bij de afdeling sociologie en sociografie van de Landbouwhogeschool, terwijl voor het onderwerp “kerk en godsdienst” en zijn directe samenhangen de medewerking werd verkregen van het Sociologisch Instituut van de Nederlands Hervormde Kerk te Utrecht, en het Gereformeerd Sociologisch Instituut te Amsterdam.

Het tot de buitenstreek ‘van de gemeente Hoogeveen behorende gebied Elim-Hollandscheveld, het ontginningsgebied van de voormalige “Compagnie van 5000 morgen”, heeft in de loop der jaren reeds voor velen stof tot schrijven opgeleverd. Dit moeilijk ontsluitbare gebied, doorsneden door talloze kanalen, verkeerde lange tijd in een toestand van niet alleen geografisch, maar ook geestelijk-cultureel isolement.

Dit isolement leidde tot het ontstaan en de ontwikkeling van een eigen cultuurpatroon; een “kleine wereld met klein initiatief”. Eerst in de twintiger jaren heeft men een aanvang gemaakt met de daadwerkelijke ontsluiting van dit gebied. De grote ontsluiting echter begon pas in 1954. Dit thans gepubliceerde rapport over het leven en werken van de bevolking in dit gebied is het resultaat van een uitgebreid onderzoek. Vele bewoners uit de streek zelve hebben aan de totstandkoming mede” gewerkt, terwijl de uitkomsten van het onderzoek met leidende personen uit deze streek zijn besproken. Het doel van dit werk is dus niet nog eens een nummer toe te voegen aan de literatuur die er reeds over dit onderwerp bestaat, maar het beoogt een waardevolle bijdrage te leveren tot de verdere ontwikkeling van dit gebied, terwijl het tevens als uitgangspunt kan dienen voor gezamenlijk overleg van de bevolking over haar eigen toekomst.

Verkrijgbaar in de boekhandel VAN GORCUM – ASSEN

WOORD VOORAF

Het Hollandse Veld, het ontginningsgebied van de voormalige “Compagnie van 5000 morgen” heeft in de loop der tijd reeds voor velen stof tot schrijven opgeleverd. Beschrijvingen der historie en, in latere tijd, rapporten, verslagen en plannen voor de ontwikkeling van deze oude veenkoloniale streek, zijn in ruime mate voorhanden.

Het verschijnen van een nieuw rapport, ditmaal over het leven en werken van de bevolking in het gebied Elim-Hollandscheveld, zoals deze tot de gemeente Hoogeveen behorende veenkolonie thans genoemd wordt, vraagt derhalve een verklaring.

Toen tegen het eind van 1952 bleek, dat van verschillende zijden plannen werden voorbereid tot verbetering van de situatie in het gebied van Elim-Hollandscheveld – belangrijke cultuurtechnische werken, aanleg van wegen en verbetering van de waterhuishouding stonden o.m. op het programma – besloot het provinciaal bestuur na overleg met het gemeentebestuur van Hoogeveen, een commissie in het leven te roepen, die de coördinatie van de werkzaamheden in dit gebied tot taak zou hebben.

In overeenstemming met nieuwe inzichten ten aanzien van projecten voor streekverbetering, besloot deze commissie haar werkzaamheden niet te beperken tot plannen voor technische verbeteringen in het gebied Elim- Hollandscheveld, maar tevens aandacht te besteden aan de economische en sociale structuur van dit gebied, welke, na de technische ontsluiting, zich bij de geheel nieuwe situatie zou dienen aan te passen. Aparte subcommissies werden voor de bestudering van deze vraagstukken ingesteld.

Het thans gepubliceerde rapport is het resultaat van een uitgebreid onderzoek in het gebied van Elim-Hollandscheveld, uitgevoerd in opdracht van de sociale subcommissie. Het rapport geeft, zoals de titel zegt, een inzicht in het leven en werken van de bevolking in dit gebied. Vele bewoners uit de streek zelve hebben aan de totstandkoming meegewerkt door het verstrekken van gegevens, terwijl de uitkomsten van het onderzoek met leidende personen uit deze streek besproken zijn.

Dit omvangrijke werk is niet ondernomen om een nummer toe te voegen aan de literatuur over het gebied van Elim-Hollandscheveld. Dit werk zal slechts zinvol blijken te zijn, wanneer het tot uitgangspunt kan worden van gezamenlijk overleg van de bevolking uit dit gebied over haar eigen toekomst. In de provincie zijn reeds voorbeelden aan te wijzen, waarbij zulk een overleg tot goede resultaten geleid heeft.

Moge de publicatie van dit rapport een waardevolle bijdrage leveren tot de ontwikkeling van het gebied van Elim-Hollandscheveld.

Tot slot moge ik in deze inleiding namens het provinciaal bestuur van Drenthe mijn erkentelijkheid uitspreken jegens allen, die aan de totstandkoming van dit rapport hebben meegewerkt. Met name wil ik hier noemen de heer A. J. Wichers, econ. drs., verbonden aan de afdeling voor sociologie en sociografie van de Landbouwhogeschool te Wageningen, wie tijd noch moeite teveel geweest is om het onderzoek te voltooien en de resultaten in verantwoorde vorm op schrift te stellen.

De commissaris der Koningin in de provincie Drenthe.